2022-12-03
Kalendarz Skandynawski 2023
Czwarta edycja kalendarza ...
więcej >>>

2022-11-27
Malmö: jubileusz portu lotniczego
50 lat największego lotniska południa Szwecji ...
więcej >>>

2022-11-26
7. edycja Nordic Focus Festival
25-27 listopada 2022, Gdańsk ...
więcej >>>

2022-11-25
Bałtyk: sensacyjne odkrycie duńskiej ekspedycji
Statki sprzed 300 lat w niemal nienaruszony stanie ...
więcej >>>

2022-11-20
Malmö: najwięcej rowerzystów
Szwedzki lider alternatywnego transportu ...
więcej >>>

2022-11-18
Przesilenie. Malarstwo Północy
Wystawa w Muzeum Narodowym w Warszawie ...
więcej >>>

2022-11-17
Tragedia w Przewodowie: głośno w Skandynawii
Rośnie napięcie w regionie bałtyckim ...
więcej >>>

2022-11-15
Linia Helsingør-Helsingborg z nowym właścicielem
Molslinjen przejmuje armatora ForSea ...
więcej >>>

2022-11-11
Mårten gås - wigilia św. Marcina
Gęsi na skańskich stołach ...
więcej >>>

2022-11-10
Bornholm hitem w Novasol
W ofercie ponad 1000 domów i mieszkań wakacyjnych ...
więcej >>>

2022-11-08
Norwegia: ćwiczenia wojskowe z użyciem Rapid Dragon
Nowatorski system po raz pierwszy za kręgiem polarnym ...
więcej >>>

2022-11-02
Dania: przyspieszone wybory parlamentarne
Exit poll: lewica traci większość ...
więcej >>>

2022-10-28
Odnaleziono wrak bliźniaka okrętu „Vasa”
Sztokholm: sensacja archeologiczna ...
więcej >>>

2022-10-25
7. edycja Nordic Focus Festival
25-27 listopada 2022, Gdańsk ...
więcej >>>

2022-10-19
Bornholm: wiaty dla niepełnosprawnych
Rø Plantage przyjazne dla turystów na wózkach ...
więcej >>>

2022-10-18
Dania: Bornholm najlepszym kierunkiem
Danish Travel Awards 2022 ...
więcej >>>

2022-10-10
Bornholm bez elektryczności: tajemnicza awaria
Problemy z kablem energetycznym Szwecja-Bornholm ...
więcej >>>

2022-10-07
Duńczyk z Nagrodą Nobla
Morten Meldal: nagroda w dziedzinie chemii ...
więcej >>>

archiwum wiadomości  

2022-06-23

Sankthansaften, Sankt Hans, Midsommar

Tradycje świętojańskie na Północy

Siły przyrody czczone były już w społecznościach prehistorycznych na całym świecie. Kult słońca zajmował w dawnych wierzeniach szczególną pozycję, także w Skandynawii – regionu o ciemnej, długiej i ostrej zimie. Potwierdzają to znaleziska archeologiczne, jak np. symbole solarne, częsty motyw rytów naskalnych. Nic zatem dziwnego, że przesilenia słońca: letnie i zimowe, wyznaczające początek i koniec okresu zimowego były dniami szczególnie świętowanymi.

Kościołowi nie udało się wyplenić tych pogańskich tradycji, więc zaadoptował je do własnych celów. Pogański Yul (przesilenie zimowe) stał się Bożym Narodzeniem, a w letnich obrzędach pojawiła się postać św. Jana.

Przesilenie letnie - noc św. Jana - jest do dziś bardzo ważnym wydarzeniem w Skandynawii. Jego obchody nawiązują do pogańskiego kultu nie tylko słońca, ale także płodności oraz wiary w moc wody i ognia.

Mimo skandynawskiej językowej i historyczno–kulturowej wspólnoty, obchodzone jest ono w różny sposób.

Szwedzki Midsommarafton, w wigilię św. Jana – to tańce i śpiewy (często popularne piosenki dla dzieci) wokół wysokiego słupa lub rodzaju drzewka midsommarstång, udekorowanego wieńcami kwiatów. Zwyczaj ten dotarł ponoć z Niemiec już ok. XIV w. Wiankami z kwiatów przyozdobione są także głowy kobiet i dzieci, uczestniczących we wspólnej zabawie, często w strojach ludowych.

Po tańcach – posiłek. Zgodnie z dość nową, zaledwie stuletnią tradycją, jest to marynowany śledź, z obficie posypaną szczypiorkiem kwaśną śmietaną i młode ziemniaki z koperkiem oraz kieliszek (lub kilka) szwedzkiej okowity i piwo przy kolejnych śpiewach. Na deser – koniecznie świeże truskawki!

W sąsiedniej Danii (i Norwegii) noc świętojańska – Sankthansaften – to noc palenia wielkich ognisk – sankthansbål – z wrzuconymi do nich kukłami czarownic. Od wieków wierzono bowiem w moc ognia, oczyszczającą zwierzynę domową, pola i przyszłe zbiory ze Zła, którego symbolem stała się czarownica.

Obecnie, rozpalenie takiego ogniska często poprzedza krótkie przemówienie lokalnego prominenta. Po nim następuje wspólne śpiewy przy ognisku, początkowo bardzo uroczyste, lecz w miarę wypijanych butelek piwa coraz weselsze, a nawet frywolne.

W Danii nie ma tradycji kulinarnych związanymi z tym świętem.

W Szwecji podobne ogniska – choć bez czarownic – palone są kilka tygodni wcześniej, w noc Walpurgii 30 kwietnia.

Z dawnych tradycji ludowych, wspólną w obu krajach była wiara, że właśnie tej nocy przyroda ma magiczną moc. Dziewczęta w Szwecji mogły zobaczyć we śnie swojego przyszłego małżonka, jeśli umieściły pod poduszką siedem rodzajów świeżo zerwanych kwiatów. Duńskim pannom na wydaniu wystarczał jeden. Za to mogły także ujrzeć przyszłego małżonka w lustrze wody lub śpiąc na nadwodnej łące. Groził im jednak świętojański wąż, który miał zwyczaj pełzać tej nocy po ziemi i „czynić panny brzemiennymi”.

Obecnie, bardziej huczne obchody tego święta często przenoszone są w obu krajach na najbliższą sobotę.

Tekst: Maria Tuniszewska–Ringby, Rønne (Bornholm),
e-mail: mtr (at) bornholmsmuseum.dk, tel. +45 56 95 07 35, www.bornholmsmuseum.dk

wcześniejszy news archiwum wiadomości

  © 2002-2019 by PCIT TRAMP, Szczecin      Opieka techniczna: IKSik.net
Ta strona używa ciasteczek (ang. cookies) w celu umożliwienia składania zamówień oraz do badania oglądalności strony.
Aby dowiedzieć się czym są ciasteczka odwiedź stronę wszystkoociasteczkach.pl
Jeśli nie wyrażasz zgody na wykorzystywanie ciasteczek na tej stronie, zablokuj je w opcjach Twojej przeglądarki internetowej.